W dzisiejszych czasach, gdy coraz więcej usług publicznych oferowanych jest online, cyberbezpieczeństwo staje się kluczowym wyzwaniem dla jednostek samorządu terytorialnego (JST) takich jak urzędy miast, gmin czy powiatów. Unia Europejska wprowadza nowe przepisy, nazwane Dyrektywą NIS2 (Network and Information Security 2), które mają na celu zwiększenie odporności na zagrożenia cybernetyczne w całej Europie, w tym w Polsce. W związku z tym, regularne audyty cyberbezpieczeństwa stają się niezbędnym narzędziem dla JST.

Dyrektywa NIS2, przyjęta przez UE w 2022 roku, jest odpowiedzią na rosnące zagrożenia w cyberprzestrzeni. W porównaniu z poprzednią wersją (NIS1), NIS2 obejmuje więcej sektorów, wprowadza surowsze wymogi bezpieczeństwa i wyższe kary za nieprzestrzeganie przepisów. Państwa członkowskie UE, w tym Polska, mają czas do października 2024 roku na wdrożenie tych nowych regulacji.

Jednostki Samorządu Terytorialnego (JST) będą musiały dostosować się do nowych wymagań Dyrektywy NIS2. Jednostki te przetwarzają wrażliwe dane obywateli i zarządzają kluczowymi usługami publicznymi, co czyni je szczególnie narażonymi na cyberataki.

Kluczowym elementem zgodności z Dyrektywą NIS2 są regularne audyty cyberbezpieczeństwa. Przepisy wymagają, aby podmioty objęte regulacjami, w tym JST, przeprowadzały takie audyty co najmniej raz w roku oraz po każdym poważnym incydencie. Audyty mogą być prowadzone przez wewnętrzne zespoły IT lub zewnętrzne firmy specjalizujące się w cyberbezpieczeństwie.

Audyty cyberbezpieczeństwa w JST powinny obejmować ocenę ryzyka, weryfikację polityk i procedur, testowanie zabezpieczeń sieci, ocenę planów reagowania na incydenty oraz sprawdzenie planów awaryjnych i kopii zapasowych.

Wdrożenie Dyrektywy NIS2 nie będzie łatwym zadaniem dla samorządów. JST często borykają się z ograniczonymi budżetami na IT, brakiem specjalistów ds. cyberbezpieczeństwa i przestarzałą infrastrukturą. Jednak korzyści płynące z regularnych audytów są znaczące – mogą one zapobiec kosztownym incydentom, takim jak ataki ransomware, zapewnić ciągłość kluczowych usług, chronić dane osobowe mieszkańców i budować zaufanie obywateli do cyfrowych usług publicznych.

Jedno z miast, które doświadczyło ataku ransomware w 2023 roku, zainwestowało w kompleksowy audyt po tym incydencie. Wykryto wówczas luki w oprogramowaniu, brak dwuskładnikowego uwierzytelniania i nieaktualne plany reagowania. Po wdrożeniu rekomendacji, miasto nie tylko spełniło wymogi Dyrektywy NIS2, ale także uniknęło podobnych ataków w przyszłości.

JST mogą się przygotować na audyty poprzez inwentaryzację aktywów IT, przeszkolenie pracowników w zakresie cyberhigieny, nawiązanie współpracy z zespołami reagowania na incydenty oraz stopniową modernizację systemów, zaczynając od tych najbardziej krytycznych.

W najbliższych latach możemy oczekiwać większego wykorzystania technologii, takich jak sztuczna inteligencja i rozwiązania chmurowe, w procesie audytowania. Jednak kluczowe będzie również budowanie kultury cyberbezpieczeństwa wśród pracowników JST.

Podsumowując, Dyrektywa NIS2 stawia wysokie wymagania przed polskimi JST. Regularne i kompleksowe audyty cyberbezpieczeństwa są nie tylko obowiązkiem prawnym, ale przede wszystkim inwestycją w bezpieczeństwo i ciągłość usług publicznych. Choć wyzwania są znaczące, korzyści z bycia cyber-odpornym samorządem są nieocenione. Czas na działanie jest teraz – zanim cyberprzestępcy znajdą kolejną lukę.